ಫೀಫಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ನ ಪೂರಾ ಮ್ಯಾಚುಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ವ್ಯವಧಾನ, ಸಮಯ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದೆ ರಾತ್ರಿ ಮ್ಯಾಚುಗಳ ಹೈಲೈಟ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಜಡ ಚಣವೂ ಇಲ್ಲದ (‘ನಾಟ್ ಎ ಡಲ್ ಮೊಮೆಂಟ್’) ಆಟದ ಲವಲವಿಕೆ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮೈ, ಮನ, ಕಣ್ಣು, ಕಾಲು, ಕೈ, ಕಲ್ಪನೆ, ಊಹೆ, ಆಕ್ಷಣದ ಒಳಪ್ರೇರಣೆ, ಮುನ್ನೋಟ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಜಾಣತನ, ಚತುರತೆ, ಏನನ್ನಾದರೂ ಒದೆಯುವ ಖುಷಿ, ಗುರಿಯೊಂದನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರಿಮುಟ್ಟುವ ಛಲ... ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅರೆಚಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುವ ಆಟದ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ನೋಡುಗರಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಎನರ್ಜಿ ತುಂಬತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮೆಸ್ಸಿ, ರೊನಾಲ್ಡೋ ಥರದ ಸ್ಟಾರ್ಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಹೊಸ ಹೊಸ ಅನಾಮಧೇಯರು ಸ್ಟಾರುಗಳಾಗಿ ಹೊಮ್ಮುವ ರೀತಿ, ಹಲವು ದೇಶಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಆಟಗಾರರ ಸಹಜ ಸ್ಟಾಮಿನಾ ಕಂಡು ಮನ ತುಂಬಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ಆಟ ನೋಡನೋಡುತ್ತಾ, ಅದೇಕೋ ಏನೋ, ನಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಗೂ ಇಂಥ ಜಡ ಚಣವಿಲ್ಲದ ಭಾಗ್ಯ ದಕ್ಕಬಲ್ಲದೇ ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಓದಿನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಡ ಗಳಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲದಂಥ ಬರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿರುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಕೆಲವೇ ಹೆಸರುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ: ನಾಟಕಕಾರರಾದ ಸೋಫೋಕ್ಲಿಸ್, ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್; ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್, ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರ, ಪಿ.ಜಿ. ವೋಡ್ಹೌಸ್; ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಹೊಳೆವ ಹೆಸರು ಲಂಕೇಶ್... ಮುಂದಿನ ಹೆಸರಿಗೆ ತಡಕಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿತ್ಯ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಯೂಟ್ಯೂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು ಕೂಡ ‘ನಾಟ್ ಎ ಡಲ್ ಮೊಮೆಂಟ್’ ಎನ್ನಲಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು! ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಆಗುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಅನುಭವ ಅಲ್ಲಿರಲಾರದು. ಓದುವುದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ (ಪ್ಯಾಸೀವ್) ಅನುಭವ ಎಂದು ತಿಳಿದವರು ಕೆಟ್ಟರು! ಓದುವಾಗ ನಾವು ’ಕ್ರಿಯೇಟೀವ್’ ಆಗುತ್ತೇವೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ; ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರ, ಒಂದು ಐಡಿಯಾ ತಗುಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಐಡಿಯಾ- ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಒರತೆ ಬರಿದಾಗದ ಹಾಗೆ ಓದು ನಮ್ಮನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಮೊನ್ನೆ ಉಪನ್ಯಾಸವೊಂದರ ನಂತರ ಚಡಪಡಿಕೆಯ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ:
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಸಂಕಥನ’ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಮ್ಮಟದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಂ.ಎ. ಓದುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ ಭಾಷೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಲಿಯುವುದು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಕೃತಕ ಜಾಣತನ (ಕೃಜಾ) ಅಥವಾ ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (ಎಐ) ಬಂದಿದೆ; ಮುಂದೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಗತಿ ಏನು ಎಂದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಉತ್ತರವಾಗಿ ನನ್ನ ಅನುಭವದ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅವರಿಗೂ ಹೇಳಿದೆ: ನಿತ್ಯ ಓದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಇನ್ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಬರೆಯುವ ಹುಡುಗಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಲೇಖಕಿ ಅಥವಾ ಲೇಖಕನೇ ಟೀಚರ್. ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ, ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ನನಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ಭಾಷೆ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಯೋಚನೆ, ಶಬ್ದಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾನು ಓದುವ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದಲೂ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ, ನಾವಿರುವ ಈ ಯುಗ ಈಗ ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲಂತೆ ‘ತೆರೆಯುಗ’; ‘ಏಜ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್’. ಈ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಬಹುತೇಕರು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೀನಿನಲ್ಲೇ ಓದುವುದು, ಬರೆಯುವುದು. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಇನ್ನೂ ಬರೆಯಬಲ್ಲ ‘ಅಕ್ಷರಸ್ಥ’ರಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಮೇಡಂಗಳಿಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೃತಜ್ಞವಾಗಿರಬೇಕು! ಆದರೂ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೇ ಓದುವ, ಪೆನ್ ಹಿಡಿದು ಕೈಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯುವ ತಲೆಮಾರು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಿರಿಯರೂ ಕಿರಿಯರೂ ಕಂಡಾಗ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದೆಲ್ಲ ಬರೆಯುವಾಗ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಲೇಖಕ ಬೋರ್ಹೆಸ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು: ‘ಸ್ವರ್ಗ ಅಂದರೆ ಒಂಥರದ ಲೈಬ್ರರಿ ಎಂದು ಸದಾ ನಾನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.’
ಹಾಂ! ಬೋರ್ಹೆಸ್ ಕೂಡ ಜಡ ಗಳಿಗೆಗಳಿರದ ಜೀವಂತ ಬರವಣಿಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದ. ಅವನನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಬರೆದಿದ್ದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ತಾರುಣ್ಯದಿಂದಾಚೆಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಕಾಗತೊಡಗಿದ ಜಾರ್ಜ್ ಲೂಯಿ ಬೋರ್ಹೆಸ್ ಐವತ್ತೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆರಡನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಆಮೇಲೂ ಎರಡು ಮೂರು ದಶಕ ಕತೆ, ಕವಿತೆ ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕರಲ್ಲೊಬ್ಬನೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ದುರಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯವೆಂದರೆ, ತಾನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹೊಸತರಲ್ಲೇ ಪೂರಾ ಕಣ್ಣು ಕಳೆದುಕೊಂಡ.
ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಒಮ್ಮೆ ಬೋರ್ಹೆಸ್ ಸಂದರ್ಶಕ ಆಲಿಫ್ಯಾನೋಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ನಿನಗೊಂದು ಗುಟ್ಟು ಹೇಳಲೆ? ಇವತ್ತಿಗೂ ’ನಾನು ಕುರುಡ ಅಲ್ಲ' ಅಂತ ನನಗೆ ನಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ತಾ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ಬಂದು ಮನೆಯ ತುಂಬಾ ಅವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ್ದೀನಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸ್ನೇಹದ ಚುಂಬಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನ ಅನುಭವಿಸ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ನಮ್ಮ ಖುಷಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತೆ ಅಂತ ನಾನು ನಂಬಿರೋದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನು ಅಂತ ಕೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ!”
ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲೇಖಕ ಲೇಖಕಿಯರಿಗೂ ಅನಿಸುವಂತೆ ಬೋರ್ಹೆಸ್ಗೆ ಕೂಡ ತಾನಿರುವ ಕಾಲ ಮಹಾಕೇಡಿನ ಕಾಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಕೇಡು ಕುರಿತ ಅವನ ಭಯದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾಯವಾಗುವ ಭಯ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ‘ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಕೇಡು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಗಳ ಕೇಡಿನಂತಲ್ಲ' ಎನ್ನುವ ಬೋರ್ಹೆಸ್ಗೆ, ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್ನ ‘ದಿ ಪ್ರಿಲ್ಯೂಡ್' ಖಂಡಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕನಸು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ:
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಳಯವಾಗಿ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತನಿಗಿತ್ತು. ಆ ಭಯವೇ ಆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಸ್ವಪ್ನದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ದುಃಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ಸಮುದ್ರದ ಬದಿಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಮಂಪರಿನಲ್ಲಿ ಕವಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಸರ್ವಾಂಟಿಸ್ನ ‘ಡಾನ್ಕ್ವಿಯೋಟೆ'ಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ನಿದ್ರೆ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕನಸು. ಸುತ್ತ ಕಪ್ಪು ಮರಳಿನ ರಾಶಿ. ಎಲ್ಲೂ ನೀರಿಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಮರುಭೂಮಿ, ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಲೆತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಇದ್ದಾರೆ. ನೋಡಿದರೆ ಬೆಡೋಯಿನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಬ್ಬಿ. ಅವನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲೊಂದು ಕತ್ತಿ, ಎಡ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲೊಂದು ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು. ‘ನಾನು ಕಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುವ ಅರಬ್ಬಿ, ತಾನು ತಂದ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪನ್ನು ಕವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ‘ಇದನ್ನು ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೋ' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.
ಮರುಕ್ಷಣವೇ ‘ದೇವರು ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹವೊಂದು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದು ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನ ಬದಿಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಲ್ಲು. ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ನೋಡುತ್ತಾನೆ: ಆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು ಕೂಡ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವೇ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಾವ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ಅದರೊಳಗಿದೆ. ‘ಇವೆರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಅರಬ್ಬಿ. ಆದರೆ ಅವನ ಮುಖದ ತುಂಬಾ ಭಯ, ಕಳವಳ. ದೂರದಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ಬೆಳಕೊಂದು ಆ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುತ್ತುತ್ತಿದೆ. ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ಬೆಳಕಲ್ಲ; ಪ್ರವಾಹ. ಅರಬ್ಬಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಕವಿ ಭಯದಿಂದ ಅತ್ತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಅರಬ್ಬಿ ಡಾನ್ಕಿಯೋಟೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಣ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವನೂ ಇಲ್ಲ. ನೀರು ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತನ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ತನಕ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾನೆ...
ಇದು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ, ಕಲೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಬಹುದೆನ್ನುವ ಕವಿಯ ಭಯ. ಈ ಭಯ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದ ಕವಿಗಳಲ್ಲೂ ಲೇಖಕರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಭಯ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ‘ಹೊಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನವೇ ಇಲ್ಲ; ಇನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕಾಲ ಮುಗಿದಂತೆಯೇ ಎಂದು ಬಹುತೇಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರಲ್ಲ?' ಎಂದು ಆಲಿಫ್ಯಾನೋ ಬೋರ್ಹೆಸ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
'ಅದು ಮಾತ್ರ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧನೆಯೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕ, ಮನುಷ್ಯನ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಅವನ ದೇಹದ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ಗಳು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ; ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ನೇಗಿಲು ನಮ್ಮ ತೋಳುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನಾವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ನೆನಪಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾಯವಾದರೆ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಬೋರ್ಹೆಸ್. ಅವನು ಅಂಧನಾದ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಒಂದು ಆಸೆಯೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವುದು!
ಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲದ ಬದುಕನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ; ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟದ ಥರ ಒಂದು ಜಡ ಗಳಿಗೆಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಇದ್ದರೆ ಅವು ತೀರಾ ಇಷ್ಟ!
