Nataraj Huliyar


Writer

Biography

Dr. Nataraj Huliyar is a short story writer, novelist, columnist, poet and critic.
Born in Huliyar town, Tumkur district Karnataka, India, he did his Masters in English and has done his Ph.D., on ‘Tradition and Modernity in Modern African and Kannada Literature: A comparative Study.’ He is a Professor of English and teaches Comparative Literature at Centre of Kannada Studies, Bangalore University, and is also the Director of Centre for Gandhian Studies. He is the former Dean of school of languages, and Head of the Dept. of English, Central University of Karnataka. He lives in Bangalore.

He is the Executive Editor of Dr. Ram Manohar Lohia’s works in Kannada Translation. He has written columns for magazines and presently writes a socio-cultural column in Prajavani, leading Kannada Daily. He has published over 2000 articles both in English and Kannada.

Publications: He has to his credit 3 Short Story Collections, 2 plays, a novel, 2 poetry Collections, a biography, a monograph and 3 books of Cultural Criticism. He has edited about 48 books for various projects. His works have been prescribed as texts in several universities across Karnataka.

Awards: He has won Karnataka Sahitya Academy awards 3 times (1994, 2002, 2009) and Sahitya Shree Award for Lifetime Literary Achievement in 2017. He is also a recipient of Madhyama Academy Ambedkar Award and Lokanayaka Jayaprakash Narayan Award, G.S. Shivarudrappa Award for Criticism, Rammanohar Lohia Award, Ki. Ram. Nagaraj Samskruthi Award.
Read More


Blog

Latest Posts

More Blogs

blog
15 Nov 2026 ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದುವುದು!

 ಲೇಖಕಿಯೊಬ್ಬರು ಫೋನ್ ಮಾಡಿ, ‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್ ಲೋಹಿಯಾ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಓದಿದೆ’ ಎಂದರು.

‘ಎಷ್ಟು ಪುಟ? ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರೋದು' ಅಂದೆ.

‘ಇದೇನು ಹೀಗೆ ಕೇಳ್ತೀರಿ? ಫುಲ್!’ ಎಂದರು ಅವರು. 

‘ಫೈನ್!’ 

ಮೂರು ವಾರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬಿ. ಆರ್. ಪಾಟೀಲ್ ‘ಆರನೇ ಚಾಪ್ಟರ್ ಮುಗಿಸಿದೆ’ ಅಂದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕಿಮ್ಮನೆ ರತ್ನಾಕರ್ ಐದು ದಿನಗಳ ಕೆಳಗೆ, ‘ಇನ್ನೂರು ಪುಟ ಮುಗಿಸಿದೆ’ ಅಂದರು. ಹರೀಶ್ ಮೂರೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರಾ ಓದಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಓದಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿ, ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರೆದು ತಿದ್ದಿದ ಈ ಐನೂರು ಪುಟಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಲವು ಹಿನ್ನೆಲೆಯವರು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಬರೆದವನಲ್ಲಿ ಧನ್ಯತೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ-ವಿಶ್ವದ ಒರಿಜಿನಲ್ ಚಿಂತಕ-ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಲೋಹಿಯಾರ ಕನ್ನಡ ಬಯಾಗ್ರಫಿಯನ್ನು ‘ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿ’ ಎಂದು ಈಚೆಗೆ ಗೆಳೆಯ ಗೆಳತಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ನಾನು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಎಂಬುದಕ್ಕಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಮಹಾನ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಲದ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ನನಗಂತೂ ನಾನು ಓದಿರುವ ಹತ್ತಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜ್ಞಾನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳು ದಕ್ಕಿರುವುದು ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿನಿಂದಲೇ ಎಂಬ ಅನುಭವದಿಂದ ಈ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ. 

ನಾವು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತಮಗೆ ಹಿಡಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು, ‘ಕವರ್ ಟು ಕವರ್‍’ ಓದುವ ಅನುಭವ ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ ಮೊನ್ನೆ ನವಂಬರ್‍ ೧೦ ರ ರಾತ್ರಿ ೧೦. ೩೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿಯವರ ‘ಬಿಲಾಂಗಿಂಗ್: ಎ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಲವ್’ ಆತ್ಮಕಥಾ ನೆನಪುಗಳ [ಮೆಮೊಯ್‌ರ್‍ಸ್] ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೂರೂವರೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಓದಿದೆ; ಇದೀಗ ಮತ್ತೆ ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ ಅರಿವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿನ ಬಗೆಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದರೆ, ಉಳಿದವರಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು ಎನ್ನಿಸಿ ಆ ಕುರಿತ ಟಿಪ್ಪಣಿ: 

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸಂದರ್ಶಕನೊಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿರಚನಾವಾದಿ-ಚಿಂತಕ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಡೆರಿಡಾನ ಮನೆಯ ಲೈಬ್ರರಿ ನೋಡಿ ಕೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೆ:

ಸಂದರ್ಶಕ: (ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ) ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಿದೀರಾ ಜಾಕ್ವೆಸ್? 

ಡೆರಿಡಾ: ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೇ ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದೀನಿ- ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಕ್ಲೋಸಾಗಿ ಓದಿದೀನಿ.

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿದ ಈ ಡೆರಿಡಾ ಮಾತು ನನ್ನೊಳಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಡೆರಿಡಾ ತಾನು ಕ್ಲೋಸಾಗಿ ಓದಿದ ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವತ್ತು ಹೇಳಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆ ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್-ಏಂಗೆಲ್ಸ್ ಬರೆದ ‘ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ’ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಬರೆದ ‘ದಾಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್’ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಊಹೆ. ಡೆರಿಡಾ ‘ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‍ಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್’ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಊಹೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ಡೆರಿಡಾ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದಿ, ‘ನಾಲ್ಕೇ ಪುಸ್ತಕ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿಲ್ಲ; ಮಹತ್ವದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೀರಾ ನಿಕಟವಾಗಿ ಓದುವ ಬಗ್ಗೆ ಡೆರಿಡಾ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 

ಕಾರಣ, ಡೆರಿಡಾ ತನಗೆ ಮಹತ್ವ ಎನ್ನಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದದಿದ್ದರೆ, ಲೋಕದ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತಕನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಲೋಹಿಯಾ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಕಲಿತು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ‘ದಾಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್’ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕವರ್‍ ಟು ಕವರ್‍ ಓದದಿದ್ದರೆ ‘ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ನಂತರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ’ (ಅನುವಾದ: ಕೆ.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ) ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ತಮಗೆ ಮಹತ್ವದವು ಎನ್ನಿಸಿದ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದದಿದ್ದರೆ ಸಮುದಾಯಪರಿವರ್ತನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತಕ-ನಾಯಕರಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೋಹನದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ ಒಂದು ದಿನ ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಪೊಲಾಕ್ ಕೊಟ್ಟ ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್‌ನ ‘ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್’ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು  ಎಡೆಬಿಡದೆ ಓದದಿದ್ದರೆ, ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಮೋಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ ಚಿಂತನೆಗಳ ಬೀಜ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀವೂ ನಿಮ್ಮ ‘ಓದುಬದುಕಿನಲ್ಲಿ’ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನನ್ನದೇ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವುದಾದರೆ, ನನ್ನ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಶೀಶ್ ನಂದಿಯವರ ‘ದ ಇಂಟಿಮೇಟ್ ಎನಿಮಿ’ ಥರದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದದಿದ್ದರೆ, ಈ ಥರದ ಪುಸ್ತಕದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುರುತು ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇಷ್ಟಾದರೂ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 

ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕತೆ, ಕವಿತೆ, ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಆಯ್ದ ಕತೆ, ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುವುದುಂಟು. ಆದರೂ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಕತೆಗಾರ, ಕವಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಕತೆಗಳು; ಬೇಂದ್ರೆ, ಎಲಿಯಟ್, ಶಿವಪ್ರಕಾಶರ ಕವಿತೆಗಳು, ಲಂಕೇಶರ ‘ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ’…ಹೀಗೆ.

ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ, ನಿಜ. ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಆ ಬಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ಓದಿಗೆ ಅರ್ಹವೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀರಂಗರು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಗೆ ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಿದ ಒಂದು ಬಣ್ಣನೆಯನ್ನು ಕಿ.ರಂ. ನಾಗರಾಜ್ ನೆನಪಿಸಿದ್ದರು: ‘ಒಮ್ಮೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟರೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪುಸ್ತಕ!’ 

ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿ ಓದಿ ನುರಿತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬೇಗ ಹೊಳೆಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍: ದ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಡಿಟೈಲ್ಸ್’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ‘ಕವರ್ ಟು ಕವರ್' ಎಂಬ ಮಾತು ಬಳಸಿದ್ದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅದು ಥಾಕರ್‍ಸ್ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಯು. ಆರ್‍. ರಾವ್- ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆ:

ಯು. ಆರ್. ರಾವ್: ಡಾಕ್ಟರ್! ಇಷ್ಟೊಂದು ಪುಸ್ತಕ ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀರಲ್ಲ, ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಓದೋಕೆ ನಿಮಗೆ ಟೈಮೆಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತೆ?

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್: ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ ರೀಡಿಂಗ್ ಅಂದರೇನು, ರಾವ್?

ಯು. ಆರ್. ರಾವ್: ಪೂರಾ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು, ಮೊದಲನೇ ಪೇಜಿನಿಂದ ಕೊನೇ ತನಕ ಓದಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್: ನಾನು ಹಾಗೆ ಓದೋಲ್ಲ. ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಬೇಕಾದ, ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರೋ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರೋ ಪುಸ್ತಕ ನೋಡ್ತೀನಿ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋಷಲಿಸಂ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ; ಅದರ ಬೆನ್ನುಡಿ, ಮುನ್ನುಡಿ, ಪರಿವಿಡಿ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸ್ತೀನಿ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ನನಗೆ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆ, ಹೊಸ ಐಡಿಯಾ ಕೊಡಬಲ್ಲವು ಅನ್ನೋದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡ್ತೀನಿ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನ ಓದ್ತೀನಿ. ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರೋದೇ ಆಗಿರುತ್ತೆ. ಆಗ ನಾನು ಆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದೀನಿ ಅಂತ ಅರ್ಥ.’ 

ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಥರದ ‘ವಿದ್ವಾಂಸಗಣ್ಣು’ ಬರುವ ತನಕ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕವರ್ ಟು ಕವರ್ ಓದಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಥರದವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಈ ಕ್ಷಿಪ್ರಗಣ್ಣಿನ ವಿವೇಕ ನಮಗೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕ ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ ಕ್ಯೂಬಾದ ಕವಿ-ಲೇಖಕ ಜೋಸ್ ಮಾರ್ತಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ‘ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಿ ಹಲವು ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದಿದ್ದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೆಮೈನಲ್ ಅಥವಾ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ‘ಕವರ್ ಟು ಕವರ್‍’ ಓದದಿದ್ದರೆ ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಕೋಂಡ, ಕೊಟ್ಟವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ! ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಮಾತಾಡುವವರ-ಬರೆವವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಹಾಗೂ ಓದದೆ ಮಾತಾಡುವವರ ತೇಲುಮಾತುಗಳ ಹುಸಿತನ- ಇವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಾವು ಯಾವ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ‘ಓದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ’, ಅಕಡೆಮಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಗೂ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಉತ್ತರ ಕೂಡ!

ಪಲ್ಲವ ಪ್ರಕಾಶನದ ಮಾಹಿತಿ:

ಪ್ರಿಯರೆ, ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಬರೆದ 'ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್' ಲೋಹಿಯಾ  ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಎರಡನೆ ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಐನೂರು ಪುಟಗಳ ಈ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ನಿಮಗೆ, ನಿಮ್ಮ ಗೆಳೆಯ‌ ಗೆಳತಿಯರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಿಯಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ: 

ಅಂಚೆ ವೆಚ್ಚ ಸೇರಿ: ರೂ. 350  ಸಂಪರ್ಕ: ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ: 9480583913

blog
08 Nov 2026 ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದ  

ಕಳೆದ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪಟ್ಟಳಿ ಮಕ್ಕಳ್ ಕಚ್ಚಿ’ ಪಾರ್ಟಿಯ ಸೌಮ್ಯಾ ಅನ್ಬುಮಣಿ ಹಾಗೂ ಸಿ.ಪಿ.ಎಂ.ನ ಕವಿತಾ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.    ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೊದಲ ಭಾಷಣವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಬಳಸುವ ‘ಮೇಡನ್ ಸ್ಪೀಚ್’ ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ತಮಿಳು ಅನುವಾದವನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ  ಬಗ್ಗೆ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಶಾಸಕಿಯರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು.

‘ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕ, ಶಾಸಕಿಯರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಭಾಷಣವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ‘ಕನ್ನಿ ಪೀಚು’ (ಕನ್ಯಾ ಭಾಷಣ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯದ ಭಾವವಿದೆ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ‘ಮುದಲ್ ಉರೈ’ (ಮೊದಲ ಭಾಷಣ ಅಥವಾ ಆರಂಭ ಭಾಷಣ) ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಸೌಮ್ಯಾ ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು. 

ಈ ವರದಿ ಓದಿದ ಮೂರ್‍ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‍ ಶಾರದ ಅವರು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕುಪ್ಪಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಈ ಶಾಸಕಿಯರ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ‘ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ನಿತ್ಯದ ಭಾಷೆ, ಪರಿಭಾಷೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳ ಬಗೆಗೆ ಈ ಶಾಸಕಿಯರಿಗೆ ಬಂದ ಅರಿವು ನಿಮ್ಮಂಥವರ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಂ ಪಾಠದಿಂದಲೂ ಬಂದಿರಬಹುದು’ ಎಂದು ಕುಪ್ಪಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಾಪಕಿಯರಿಗೆ, ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಲೆತ್ನಿಸಿದೆ. 

ಈ ಥರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರಿವು ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಂ ಪಾಠಗಳು, ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರ ಬರವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು- ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ಲಾಯರ್, ಟೀಚರ್, ರಾಜಕಾರಣಿ, ಮೇಡಂ, ಮೇಷ್ಟ್ರು, ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮುಂತಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವ ವರ್ಗಗಳು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲ ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಪೀಡಿತ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ‘ಚೇರ್‌ಮನ್’, ‘ಸ್ಪೋಕ್ಸ್‌ಮನ್’ ಪದಗಳು ಪುರುಷರಿಗೇ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಿವೆ ಎಂದು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ‘ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್, ‘ಸ್ಪೋಕ್ಸ್ ಪರ್ಸನ್’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದವು. ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಭಾಷೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಡೆದಾಗ ಬುದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಸಮಾಜ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದೆಲ್ಲ ಈಗ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಿಯರು ಎತ್ತಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ನಡ ರಿಫ್ರೆಶರ್ ಕೋರ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಆಗ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೇಡಂ ಒಬ್ಬರು ‘ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ’ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಂಥದೇ ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ನಾನೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕ್ಲಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು ನೆನಪಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆರಂಭವಾಗಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ‘ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿಯ ‘ನೇತಾ’, ‘ಪ್ರಧಾನ್’, ‘ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ’ ಮುಂತಾದ ಸಂವಾದಿ ಪದಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ‘ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. 

ಅವತ್ತು ‘ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಭಾರತದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆದಾಗ ‘ರಾಷ್ಷ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೆ’ ಅಥವಾ ‘ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷಿಣಿ’ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ‘ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್’ ಆಗಬಲ್ಲರೆಂಬ ಊಹೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ! ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು, ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್’ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನೂರಾರು ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ‘ಪತಿ’ ಬಾಬೂ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮಹಾಶಯರೂ ಇದ್ದರು! ಇದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅಂದಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಗ್ರಹದ ಹಿಡಿತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬಲ್ಲದು. ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಮನಮೋಹನಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ‘ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸೀವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್’ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾಯ್ದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಆಗ ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿ ‘ಯು.ಪಿ.ಎ.’  ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಒತ್ತಾಸೆ ಕೂಡ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿಯವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಬೇಕಾದ ವಿಚಾರಗಳು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾಪರ ಚಿಂತನೆ, ಫೆಮಿನಿಸಂ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮುಂತಾದ ಥಿಯರಿಗಳು ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಮೇರಿ ವುಲ್ಸ್ಟನ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫಿಲಾಸಫರ್-ಲೇಖಕಿ ೧೭೯೨ರಲ್ಲಿ ‘ವಿಂಡಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ವುಮನ್’ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಳು. ಅದು ಥಾಮಸ್ ಪೇನ್ ೧೭೯೧ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ‘ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್’ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಥಾಮಸ್ ಪೇನ್ ತನ್ನ ‘ಮಾನವನ ಹಕ್ಕುಗಳು’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ‘ಮಾನವರ’ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮೇರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಳು. ಇದು ಮಹಿಳೆಯ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಥಿಯರಿಯ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟ. ನಂತರ ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಲೇಖಕಿ ಸಿಮೊನ್ ದ ಬುವಾ ಬರೆದ ‘ದ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್’ ಎಂಬ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ಪುಸ್ತಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ತ್ರೀವಾದವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿತು. ಸಿಮನ್ ದ ಬುವಾ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಎಚ್. ಎಸ್. ಶ್ರೀಮತಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ: 

‘ಶಾಸಕರು, ಪುರೋಹಿತರು, ತಾತ್ವಿಕರು, ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಂಗಸಿನ ಅಧೀನತೆಯು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಗಂಡಸರೇ ರೂಪಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳು ಈ ಯಾಜಮಾನ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈವ್ ಮತ್ತು ಪಂಡೋರ ಐತಿಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಹೆಂಗಸರ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾದಂತೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನೀತಿವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಬರಹಗಾರರು ಹೆಂಗಸರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಆನಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಅನಾಗರಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನಂತೂ ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು. ಈ ಶತ್ರುತ್ವವು ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತಾಳಬಹುದು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಗಂಡಿನ ಸ್ವಸಮರ್ಥನೆಯೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂಬುದನ್ನು ಈ ಧೋರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ.’

ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಪುರುಷರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ಬಗೆಯ ಧೋರಣೆ-ನೋಟ-ಕತೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಪುರುಷರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ‘ಸಂಕಥನ’ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು, ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದು, ಅದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಗತಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೇ ಇದೆ. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಮಾವೋ ಬಂಡಾರನಾಯಿಕೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲರ ನಂತರ ಈಗ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಭಾರತದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಚಾಯತ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ಐವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಕಳೆದ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಥಿಯರಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ; ಕಾಯ್ದೆ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ. ಜ್ಞಾನೋದಯಗೊಂಡ ಪುರುಷರೂ ಈ ಥಿಯರಿಗಳಿಗೆ, ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷ ನಿರ್ಮಿತ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಎಚ್ಚರ ಮೂಡತೊಡಗಿದೆ. ಮೊನ್ನೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ನಾನೇ ‘ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ’ ಎಂದವನು, ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತಕಿ ಎಲ್. ಜಿ. ಮೀರಾ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ‘ಸಾರಿ, ಹಿರಿಯಣ್ಣನ ಚಾಳಿ’ ಎಂದೆ. ‘ಈ ಥರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಆಶಾದೇವಿ, ಮೀರಾ, ತಾರಿಣಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ನಮಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಲೇಖಕ ವಿಕ್ರಮ ವಿಸಾಜಿ ಕೂಡ ‘ಹಿರಿಯಕ್ಕನ ಚಾಳಿ’ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪವೆತ್ತಿದ್ದು ನೆನಪಾಯಿತು.

ಈ ಅಂಕಣದ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಿಯರು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಟ್ಟಿದ ವಿಮೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಫೆಮಿನಿಸಂ ಇದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಅಧ್ಯಾಪಕಿಯರು, ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಫೆಮಿನಿಸಂ, ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಪಾಠಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಕೂಡ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ. 

ಇಂಥ ಚಿಂತನೆಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನೂ ತಲುಪಿವೆ. ಆದರೆ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುರುಷ ಸಚಿವರಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಾತಾಡಲು ಇವತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಹಾಗೂ ಪುರುಷ ಭಂಡತನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಉಕ್ಕಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಮೊನ್ನೆ ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ಶಾಸಕಿ-ನ್ಯಾಯವಾದಿ ನಳಿನಿ ಮೋಟಮ್ಮನವರ ಸಣ್ಣ ಗೊಣಗು ಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಪರೇಶನ್ ನಿರತ ಕ್ಷುದ್ರ ಪುರುಷ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಕೇಳಿಸೀತು?

ಕೊನೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಕಳೆದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಡಾಕ್ಟರ್‍ ಸಾಹೇಬ್: ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಜೀವನಯಾನ’ದ ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಣ ಗುಲಬರ್ಗಾ, ಮೈಸೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸುದ್ದಿ ನಿಮ್ಮ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರಬಹುದು. 

ಈ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಚಾರದ ಎರಡು ಫೋಟೋಗಳು ಈ ಅಂಕಣಕಾರನಲ್ಲಿ ಧನ್ಯತೆಯ ಭಾವ ಹುಟ್ಟಿಸಿದವು. ಈ ಪೋಟೋಗಳ ಸುತ್ತ ಎರಡು ಮಾತು:


‘ಕಟ್ಟೇಪುರಾಣ’ದ ಗೆಳೆಯ ಚಂದ್ರೇಗೌಡರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕಿಮ್ಮನೆ ರತ್ನಾಕರ್‍ ಎರಡು ‘ಡಾಕ್ಟರ್‍ ಸಾಹೇಬ್’ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡರು. ಒಂದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕಡಿದಾಳು ಶಾಮಣ್ಣನವರ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಕಡಿದಾಳು ಶಾಮಣ್ಣ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ-ಅನಾರೋಗ್ಯ, ನೆನಪು-ಮರೆವುಗಳ ನಡುವೆ ಮಗುವಿನಂತೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಿಮ್ಮನೆಯವರ ಗೆಳೆಯರು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಶಾಮಣ್ಣನವರ ಮುಖ ಅರಳಿತು. ಲೋಹಿಯಾ ಶಾಮಣ್ಣನವರಿಗೂ ಗುರು. ತಕ್ಷಣ ಶಾಮಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯವರಿಗೆ  ಹೇಳಿದ ಮಾತು ‘ಪುಸ್ತಕದ ದುಡ್ಡನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡು’ ಎಂದರು. ಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟ ಗೆಳೆಯರು, ‘ಕಿಮ್ಮನೆಯವರು ನಿಮಗಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದರೂ ಕಡಿದಾಳ್ ‘ದುಡ್ಡು ಕೊಡಬೇಕು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಶ್ರೀದೇವಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ‘ಡಾಕ್ಟರ್‍ ಸಾಹೇಬ್’ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಶಾಮಣ್ಣನವರಿಗೆ ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  

ಮತ್ತೊಂದು ಫೋಟೋ: 

ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಲೋಹಿಯಾ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಒಲಿದು, ಎಂ.ಡಿ. ನಂಜುಂಡಸ್ವಾಮಿಯವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಯುವಜನ ಸಭಾ ಸೇರಿ, ದೇಶದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಿಂತಕರ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‍ ರವಿವರ್ಮಕುಮಾರ್‍ ‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್’ ಪುಸ್ತಕದ ನೂರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡರು. ಶಿರಾ ಬಳಿಯ ಸಮತಾ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ ಕಮ್ಮಟದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ರವಿವರ್ಮಕುಮಾರ್‍ ಲೋಹಿಯಾರ ಮಹಿಳಾ ಕಾಳಜಿ ಕುರಿತು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೋಹಿಯಾ ಚಿಂತನೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸಮಾಜವಾದಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀವಾದವನ್ನೂ ಬೆಸೆದ ಲೋಹಿಯಾ ಸಿಮೊನ್ ದ ಬುವಾ ಅವರನ್ನು ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಓದಿ, ತಮ್ಮ ಗೆಳತಿ ರಮಾ ಮಿತ್ರಾಗೆ ಓದಲು ಹೇಳಿ, ಬರೆದ ಮಾತುಗಳು: 
‘ಸಿಮೊನ್ ದಿ ಬುವಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ‘ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್’  ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನೆಲೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಸ್ತಕ ಇದು. ಎಂಥೆಂಥ ಜನರಿಗೋ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ; ಬುವಾ ಯಾವಾಗಲೋ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ’

`ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್' ಪುಸ್ತಕದ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, ‘ರಮಾ-ರಾಮಮನೋಹರ: ಸಖ್ಯದ ಆಖ್ಯಾನ’, ‘ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಂಡ ಸ್ತ್ರೀಲೋಕ’ ಥರದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಲೋಹಿಯಾರನ್ನು ಆರಂಭದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತಕರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತಕಿಯರು, ಚಿಂತಕರು ಗಮನ ಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಈ ಅಂಕಣಕಾರನ ನಮ್ರ ವಿನಂತಿ.

 
  
 

blog
01 Nov 2026 ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ: ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಮೊನ್ನೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿವಸ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆಯವರು ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ‘ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ’ದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರದ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವುದಿತ್ತು. ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ ಮುಖ್ಯವಾದ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಬಂದೇ ನವಾಝ್ ದರ್ಗಾ ಕೂಡ ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ ಕುರಿತು ಈಗಾಗಲೇ ನನ್ನ ‘ಗಾಳಿ ಬೆಳಕು’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ‘ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಮತ್ತು ಅನಂತರ’ ಲೇಖನ ಬರೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏನಾದರೂ ಮಾತಾಡಲು ವಿವರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದೆ. ಈ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸೆಳೆದ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು:

ಮೊದಲನೆಯದು, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ೨೪ ಮೇ ೧೯೫೬ರಂದು ನರೆ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸುಮಾರು ೭೫೦೦೦ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಎದುರು ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಮೋಸೆಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ: ‘ಗುಲಾಮರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಬೈಬಲ್‌ನ ಮೋಸೆಸ್ ಥರ ನಾನು ಈಗ ಇದ್ದೇನೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಸೆಸ್‌ಗೆ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದವು. ನಾನೂ ಅಂಥ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ನಾನು ನನ್ನ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. 

ಈ ಹೋಲಿಕೆ ನೋಡಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮೋಸೆಸ್ ಕುರಿತ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದೆ: ಮೋಸೆಸ್ ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೀಬ್ರೂ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಳವೆಯಲ್ಲೇ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಹೀಗಾಗಿ ಮೋಸೆಸ್ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿ ನೈಲ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟಳು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಮಗು ಮೋಸೆಸ್‌ನನ್ನು ಫರೋಹನ ಮಗಳು ಸಾಕಿದಳು. 

ಒಂದು ದಿನ ಹೀಬ್ರೂ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಒಡೆಯನೊಬ್ಬ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ; ಮೋಸೆಸ್  ಆ ಒಡೆಯನನ್ನು ಕೊಂದು, ಮಿದಿಯನ್ ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಓಡಿ ಹೋದ. ಕುರಿ ಕಾಯುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಒಂದು ದಿನ ಹೊರಬ್ ಪರ್ವತದ ಉರಿವ ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದ ದೇವರು ಮೋಸೆಸ್‌ಗೆ, ‘ನೀನು ಈಜಿಪ್ಟಿಗೆ ತೆರಳಿ ಗುಲಾಮರಾಗಿರುವ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ನಡೆಸು’ ಎಂದು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದ. ದೇವರು ಈಜಿಪ್ಟಿಗೆ ಹತ್ತು ಪ್ಲೇಗುಗಳು ಎರಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಆಗ ಮೋಸೆಸ್ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ. ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸೇನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೋಸೆಸ್ ಅವರೊಡನೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದ. ಕಾಡುಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷ ಈ ಜನರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ. ಹೀಗೆ ಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಕತೆಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕತೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಈ ಕತೆಯ ರೂಪಕ ಸತ್ಯ ಜಗತ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗಂಭೀರ ಓದುಗರಾಗಿದ್ದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ಅವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ತಾವು ಅದೇ ಆಗ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ದಲಿತರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮಹಾಪಯಣವನ್ನು ಮೋಸೆಸನ ಮಹಾಪಯಣಕ್ಕೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವತ್ತು ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು; ಮೋಸೆಸನಂತೆ ತಾನೂ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು  ಎಂದು ಅವರಿಗನ್ನಿಸಿದ್ದು ಸಹಜವಾಗಿತ್ತು. 

ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರದ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀರಾ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಗೊಣಗಾಟಗಳು, ವಿರೋಧಗಳು ಇದ್ದವು.  ೧೯೫೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ ತಿಂಗಳ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಐದು ಲಕ್ಷ ಜನ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ಜೊತೆ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದಾಗ ಆ ಗೊಣಗಾಟಗಳು ಕರಗಿಹೋದವು. ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೨೬೨ನೇ ಇಸವಿಯ ಆ ದಿನ ಅಶೋಕ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನ. ಹಿಂಸೆಯ ಮೇಲೆ ಅಹಿಂಸೆ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ದಿನ. ಆ ದಿನವನ್ನು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ‘ಅಶೋಕ ವಿಜಯದಶಮಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆಯವರು ಆ ದಿನದಂದು ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬುದ್ಧವಂದನೆ, ಉಪನ್ಯಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವತ್ತು ಬುದ್ಧವಿಹಾರದ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೊಳೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಸತ್ಯ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಧಾರ್ಮಿಕತೆಗಳು ವೈರಾಗ್ಯ, ಜೀವನವಿಮುಖತೆಗಳಂಥ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ರೂಪಿಸುವ ಸಿದ್ಧತೆ ಎರಡೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೇ ಶುರುವಾಗಿದ್ದವು. ‘ಎ ಪಾರ್ಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಗೋಪಾಲ್ ಕೊಡುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಈ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆರಂಭಿಸಲಿದ್ದ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯದ ಭಾಗವೂ ಅಗಿತ್ತು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ: 

೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೬ರಂದು [ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ] ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಎಸ್.ಸಿ.ಎಫ್.ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: 

‘ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಮ್ಮ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಜನರು ಯಾರೆಲ್ಲ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು. ಅಂಥ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅವರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾವು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು. ನಾನು ಅಂಥ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ನಾವು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಬಾಗಿಲುಗಳು ನಮ್ಮ ವಲಯದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಇರುವ ಜನರಿಗೂ ತೆರೆದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.' 

ಅವತ್ತು ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಈ ‘ಜನ’ರಲ್ಲಿ ತಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾತುಕತೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರಾದ ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಹಾಗೂ ಎಸ್.ಎಂ. ಜೋಶಿ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಈ ನಡೆಯಲ್ಲಿ, ತಾವು ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ವರ್ಗಾಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಸೂಚನೆಯಿತ್ತು' ಎಂದು ಅಶೋಕ್ ಗೋಪಾಲ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. 

ಕಾಲ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ  ಈ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇವತ್ತು ದುಗುಡ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸ್ವೀಕಾರದ ನಂತರ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರೂಪಿಸಲಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಲೋಹಿಯಾ ಥರದವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮುನ್ನಡೆಸಲಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು…ಇಂಥ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಆಗಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಮುತ್ತಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರದ ನಂತರ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರು ರವರು ಅವರ ಹಟಾತ್ ನಿರ್ಗಮನದ ವಿಷಾದ ಕೂಡ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೊನೆಯ ರಾತ್ರಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಾಯಲ್ಲಿ ‘ಬುದ್ಧಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ’ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಣ್ಣಗೆ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನಾನಕ್ ಚಂದ್ ರತ್ತು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. 

ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕನ ನಂತರ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮರುಜೀವಗೊಳಿಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬೌದ್ಧರಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮಂಥ ನಾಸ್ತಿಕ ಉದಾರವಾದಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ ಅವರ ‘ನವಯಾನ’ ಬುದ್ಧಿಸಂ ಇವತ್ತಿಗೂ ಆಧುನಿಕ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬಲ್ಲ ಧಮ್ಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿವರಿಸಿರುವ ಈ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಕುರಿತು ನಾನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುಲಬರ್ಗಾದ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಅವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುವೆ. 

೧. ಉದಾರವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಮಾನವತಾವಾದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರವಾದ ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವ ಆಧುನಿಕ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
೨. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಸೋದರತೆಗಳ ತತ್ವವನ್ನು ಈ ಧರ್ಮ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 
೩. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನಿಷ್ಠವಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. 
೪. ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಮೇಲು, ಕೀಳುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.
೫. ಈ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ವಿವರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಈ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗೆ ಇದೆ.
೬. ಪವಾಡಗಳು, ಅಲೌಕಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ ಸುಳ್ಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮಗಳು ಜನರ ಮೇಲೆ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಿವೆ. ಹಿಂದೂಧರ್ಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಪವಾಡಗಳಾಗಲೀ ಅಲೌಕಿಕವಾದ ದೈವದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದ ಧಮ್ಮ. ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೆಂದು ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮ ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
೭. ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಬಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದು.
೮. ಬುದ್ಧನ ಪ್ರಕಾರ 'ಧಮ್ಮ' ಎನ್ನುವುದು ಮೂಲತಃ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆ; ಈ ಧಮ್ಮದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳು, ಬಲಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.
೯. ಚರಿತ್ರೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳು ಯಾಜಮಾನ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣದ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಲಾಭಕೋರ ರಾಜಕಾರಣದ ಮುಖವಾಡಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಇದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ ಅಂಬೇಡ್ಕ‌ರ್‍ ‘ನನಗೆ ಧರ್ಮದ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗೋಸುಂಬೆ ತನವಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜೀವನಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೂಡ ಅವರು ಬೌದ್ಧ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
೧೦.ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮ ವೈದಿಕವಾದ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪಶ್ಯರನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಈ ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬುನಾದಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ವೈದಿಕ ವಿಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬೌದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಧಮ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮ ಹೊಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ವಿಮೋಚನೆಯ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದದ್ದನ್ನು ಗೇಲ್ ಓಂವೆಡ್ತ್ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾತಿ ಅಸಮಾನತೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಣ ಅಸಮಾನತೆ ಕುರಿತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಡೆಸಿದ ಚಿಂತನೆಗೂ ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಿದ್ದವು. ಅದರ ಜೊತೆಗೇ, ಬೌದ್ಧಧಮ್ಮದ ಮೂಲಕ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಮರ್ಶಾ ವಿಧಾನ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ಅವತ್ತು ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದ ನಂತರ, ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಲಹೆ: ‘ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸರಳಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸತ್ವ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲದು.’ ಕಾರಣ, ‘ಬುದ್ಧ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ’ ಎಂದರೆ ’ನಾನು ಬುದ್ಧನಲ್ಲಿ ಆಸರೆ-ಆಶ್ರಯ ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದರ್ಥ ಎಂಬುದು ಮೊನ್ನೆ ಮೊನೆಯವರೆಗೂ ನನಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅವತ್ತಿನ ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಾಹೇಬ್: ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಜೀವನಯಾನ' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಖರ್ಗೆಯವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೆ. ಅವರು ಲೋಹಿಯಾ ಗುಲಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನೆದರು; ಆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡೆ.
 



Latest Video


Nataraj Huliyar Official
YouTube Channel

SUBSCRIBE